Megaclaims in Holland: “Hebzucht is toch prima?”
(3 november 2005 , © De Volkskrant)
Advocaten gelden als plaag in Amerika; met massaclaims proberen ze bedrijven geld af te troggelen. Voor een nieuwe Nederlandse wet werd goed gekeken naar de VS. 'Een eskimo zou dit nooit hebben gedaan.'
Bij McDonald's weten ze alles van rechtszaken en schikkingen; de fastfoodgiant moet zich elk jaar verweren tegen talloze claims. Het bekendste voorbeeld is wellicht de vrouw die een schadevergoeding kreeg omdat ze in haar auto hete koffie in haar schoot had gekregen.
De gevolgen waren enorm. McDonald's serveert koffie tegenwoordig iets kouder, terwijl alle ketens die in de VS warme dranken verkopen, hun brouwsels nu uitsluitend leveren in degelijke verpakkingen vol met waarschuwingen. Auto's werden voorzien van bekerhouders. Dat laat onverlet dat McDonald's onlangs opnieuw is gedaagd; volgens de bekende advocaat Reed Morgan is de koffie nog steeds te gevaarlijk.
De hele Amerikaanse maatschappij is onder invloed van dit soort zaken doordrenkt geraakt van waarschuwingsteksten en voorzorgsmaatregelen. Het doel is het voorkomen van claims, of nog erger: massaclaims, beter bekend als class action -zaken.
De laatste categorie, die in de Amerikaanse wet is geregeld om ‘kleine' gedupeerden samen hun recht te laten halen bij een grote ‘boosdoener', is de nachtmerrie van elk bedrijf. Duizenden gespecialiseerde advocaten zoeken permanent manieren om bedrijven geld afhandig te maken.
Om bij McDonald's te blijven: De advocaat Harish Bharti begon een zaak nadat minieme sporen van rund waren ontdekt in de frituurolie van McDonald's, die deze aanprijst als puur plantaardig. Het resultaat: begin dit jaar moest het bedrijf tien miljoen dollar betalen aan 24 belangengroepen voor Hindoes en vegetariërs.
Intussen hebben zelfs de Amerikanen hun buik vol van deze zaken. De regering-Bush werkt aan maatregelen om het aantal massaclaims in the dammen; elke maand worden zo'n honderd class actions begonnen. Als die slagen, behoren de advocaten vaak tot de grote winnaars; niet zelden krijgen ze 30 procent van het schadebedrag.
‘Het misbruik van class actions moet worden aangepakt', zegt Daniel Meron van het Amerikaanse Ministerie van Justitie. Hij voegt er, jurist als hij is, veiligheidshalve aan toe dat zijn mening ‘niet moet worden gezien als het standpunt van de Amerikaanse regering'.
Hij wijst op de zaak tegen de keten Blockbuster, die werd aangesproken vanwege de boetes die klanten moeten betalen als ze een video of dvd te laat terugbrengen. De uitkomst: miljoenen klanten kregen wat waardebonnen van een dollar per stuk. De advocaten verdienden 9,25 miljoen dollar. 'Deze toestanden vragen om correctie.'
Meron was deze week te gast in Nederland bij een symposium over massaclaims, georganiseerd door advocatenfirma Nauta Dutilh. ‘Massaclaims gaan we ook in Nederland vaker zien', zegt Nauta-voorzitter Marc Blom. ‘Het gaat om beleggers of beschadigde personen die anders nooit hadden geprocedeerd.' De zaken rond World Online en rond Dexia - die draait om zeker 350 duizend contracten - zijn de bekendste voorbeelden.
Maar procederen is binnenkort misschien het verkeerde woord bij massaclaims, nu er een nieuwe wet is. Hiermee kunnen belangengroepen een schikking algemeen verbindend laten verklaren, waarmee een lawine aan kleine rechtszaken overbodig wordt.
‘Als inspiratiebron diende de Amerikaanse class action -regeling en de bijbehorende praktijk', zegt Piet Holthuis, directeur-generaal Wetgeving bij het ministerie van Justitie. ‘Maar de Nederlandse situatie verschilt op essentiële punten. Hier moeten partijen eerst een overeenstemming bereiken voor ze naar de rechter stappen. In de VS nemen advocaten het initiatief omdat dit zo lucratief is, en zoeken ze naar een representatief slachtoffer voor een massaclaim. Ik denk dat ons systeem effectiever is.'
Nederland hoeft niet bang te zijn voor Amerikaanse toestanden, lijkt het. Nederland kent geen gekozen rechters of jury's, die soms geneigd zijn enorme bedragen toe te wijzen. Bovendien wil ons kabinet niet dat advocaten gaan werken op no cure, no pay- basis, benadrukt Holthuis. In de VS weten de advocaten niet zelden ‘chantage-schikkingen' te treffen. ‘Beklaagden betalen dan maar iets om van een class-action zaak af te komen, bang als ze zijn voor hun reputatie.'
De Amerikaanse topadvocaat Jonathan Sherman, partner bij het kantoor Boies, Schiller & Flexner, ziet het probleem niet. ‘Geld is de drijfveer voor advocaten. Of hebzucht, zo u wilt. Greed is a fact. Maar dat is toch prima? De belangen van de advocaat en de klager lopen parallel. Zo breng je zaken voor de rechter die anders nooit waren gevoerd.'
Hij wijst op de class-action zaak rond de lekkende olietanker bij Alaska, de Exxon Valdez. ‘Exxon moest vorig jaar vijf miljard dollar boete plus schadevergoedingen betalen aan 32 duizend vissers en de lokale bevolking. Dacht u echt dat een individuele eskimo deze zaak tegen Exxon zou zijn begonnen? Natuurlijk niet, dit soort zaken zijn extreem complex.'
Class actions zijn doodgewone investeringsprojecten geworden, zo blijkt. Zo stak Shermans kantoor, voor eigen risico, tientallen miljoenen dollars in een onderzoek naar prijsafspraken in de vitamine-industrie- een van de partners had hier iets over opgevangen. Toen het bewijs rond was, begon de firma een zaak. De vitaminebedrijven moesten uiteindelijk 1,1 miljard dollar betalen, waarvan honderd miljoen naar Boies, Schiller & Flexner ging.
Daniel Meron begrijpt het nieuwe Nederlandse systeem niet goed. ‘Schikken zonder procederen, dat is zoiets als diplomatie bedrijven zonder met oorlog te dreigen.' Volgens zijn collega-ambtenaar Holthuis ligt dat wel anders. ‘We hebben al een wet uit 1994 rond de collectieve actie. Hiermee kunnen groepen bij een rechter eerst een zogeheten verklaring voor recht vragen. Bijvoorbeeld dat een bedrijf aansprakelijk is voor iets. Dat is ook gebeurd bij Dexia. Dan heb je al wat veldslagen gewonnen als je aan de schikkingbesprekingen begint.
Dexia-schikking via nieuwe wet getoetst door Hof
Op 1 augustus is de Wet Collectieve Afwikkeling Massaschade van kracht geworden. Met deze regeling (in boek 7 van het Burgerlijk Wetboek, artikel 907 en verder) moeten massaclaims soepeler verlopen. De kern is dat representatieve belangengroepen een schikking die ze hebben getroffen met een bedrijf, algemeen verbindend laten verklaren voor hun achterban. Dit kan bij het Amsterdamse gerechtshof, dat toetst of de regeling redelijk is. Het voordeel voor alle partijen is dat geen stortvloed aan langdurige en dure rechtszaken hoeft te worden gevoerd. Bovendien is de omvang van de schade meteen vrij goed te overzien. Overigens behoudt ieder individu het recht zich binnen korte tijd na de uitspraak alsnog te onttrekken aan de schikking, en bijvoorbeeld verder te procederen. In de Dexia-zaak zal de zogeheten Duisenberg-schikking (waarde: 1 miljard euro) aan de rechter worden voorgelegd. Diverse partijen hebben al aangekondigd hiertegen in het geweer te komen.
Mega-claims in Holland: “Greed is okay, isn't it?”
(November 3, 2005, © De Volkskrant)
Lawyers are considered a plague in America; with mega-claims, they try to wheedle money out of businesses. For a new Dutch law, the U.S. situation was carefully studied. “An Eskimo would never have done this."
With McDonald's they know all about law suits and settlements; each year the fast-food giant has to defend itself against innumerable claims. Best-known is perhaps the woman in her car receiving damages on account of getting hot coffee poured in her lap.
The consequences were enormous. McDonald's today serves coffee slightly colder, while every chain selling hot drinks in the US now only supplies them in solid containers covered with warnings. Cars were equipped with cup-holders. Despite all this, McDonald's has again been sued recently; according to the well-known lawyer Reed Morgan the coffee is still too dangerous.
As a result of such cases, all of American society has become pervaded with cautionary texts and precautionary measures. Their aim is to prevent claims, or worse: mega-claims, better known as class-action cases.
This last-mentioned category, for which provision has been made in American law in order to give ‘small' victims the opportunity to get justice done with respect to a major ‘culprit'. Thousands of specialized lawyers are permanently looking for ways to do businesses out of their money.
To dwell a little more on McDonald's: the attorney Harish Bharti filed a suit after minimal traces of bovine material had been found in frying oil used by McDonald's, who have been advertising it as strictly vegetable-based. The result: early this year, the company had to pay ten million dollars to interest groups for Hindus and vegetarians.
Meanwhile, even Americans have become fed up with these cases. The Bush Administration is working on measures to stem the number of mega-claims; each month, around one hundred of class actions are filed. If they are successful, the lawyers are generally among the big winners; it is not uncommon for them to receive 30 per cent of the damages.
“The abuse of class actions will have to be dealt with”, says Daniel Meron of the American Department of Justice. Being the lawyer he is, he cautiously adds that his opinion “should not be regarded as the point of view of the American Administration.”
He refers to the case against the Blockbuster chain which was taken court for the fines their customers have to pay for the late returning of a video or DVD. The outcome: millions of customers received some vouchers of a dollar each. The lawyers earned 9.25 million dollars. "This state of affairs calls for corrective action."
Meron was a guest at a symposium in the Netherlands this week, on the subject of mega-claims, which had been organised by the law firm Nauta Dutilh. “In the Netherlands , too, we are going to see more and more mega-claims”, says Marc Blom. “It is about investors or injured persons who would otherwise never have sued." The cases regarding World Online and regarding Dexia - which concerns at least 350 thousands contracts - are the best-known examples.
Yet, in the wake of a new law, suing may soon be the wrong word to use regarding mega-claims. With this, interest groups may now have a settlement declared universally bending, as a result of which a barrage of legal actions will become superfluous.
“Inspiration for this was found in American class-action regulations and their practical consequences,” says Piet Holhuis, the Director-General for Legislation at the Department of Justice. “But the Dutch situation is fundamentally different on a number of counts. Here, the parties must first reach an agreement before they can go to court. In the US , lawyers take the initiative because it is so very lucrative, and they look for a representative victim for a mega-claim. I think our system is more effective.”
The Netherlands need not fear the American state of affairs, it seems. The Netherlands does not have elected judges or juries who occasionally tend to award enormous sums of money. Moreover, Holthuis emphasizes our government does not want lawyers to work on a no-cure-no-pay basis. In the US, lawyers not infrequently succeed in making “blackmail settlements”. “The defendants then simply choose to pay in order to escape from a class-action trial for fear of their reputation.
The American top lawyer, Jonathan Sherman, partner of the firm Boies, Schiller & Flexner does not see the problem. “Money is what motivates lawyers. Or greed, if you will. Greed is a fact. But isn't that okay? The interests of the lawyer and the complainant run parallel. This is what brings cases before the court that would otherwise never have been tried.”
He points at the class-action case concerning the leaking oil tanker off the Alaskan coast, the Exxon Valdez. “Last year, Exxon had to pay a five-billion-dollar fine plus damages to 32 thousand fishermen and the local populations. Do you think an individual Eskimo would have filed this case against Exxon? Obviously not, this type of cases are extremely complicated.”
Class actions have become straightforward investment projects, it appears. For instance, Sherman's firm invested tens of millions of dollars at its own risk in a price-fixing investigation of the vitamin industry - one if its partners had overheard something about this. Once the proof was there, the firm started a case. The vitamin companies eventually had to pay 1.1 billion dollars of which one hundred million went to Boies, Schiller & Flexner.
Daniel Meron does not quite understand the Dutch system. “Settling without suing, that's like pursuing diplomacy without threatening with a war.” According to his fellow public-servant Holthuis, this is not how it is. “We have a law dating from 1994 regarding class-action. Groups can use this to request a declaratory judgment in court. For instance, that a company carries liability for something. This is also what happened in the Dexia case. Then you have won a few battles even before you start the settlement negotiations.
Class action: Dexia Settlement tested by Court of Appeal against New Act.
On August 1, the Mass Damages Class Action Settlement Act has become effective. This regulation (in Book 7 of the Netherlands Civil Code, Article 907 ff.) aims to facilitate the conduct of mega-claims. Its essence is that representative interest groups have a settlement which they have made with a company declared universally binding on their constituency. This may take place at the Amsterdam Court of Appeal, which reviews whether the regulation is fair. The advantage to all parties is that they do not have to conduct a barrage of lengthy and costly lawsuits. Also, the amount of damage can be fairly well appraised straight away. Still, even then, each individual person retains their right to withdraw from the settlement within short notice of the ruling and take further legal action. In the Dexia case, the so-called Duisenberg-settlement (worth: 1 billion euros) will be submitted to the court. Several parties have already announced they will oppose that.
