Nederlandse Scholen in den Vreemde
(7 augustus 2000, © de Volkskrant)
Nederlandse scholen zijn in het buitenland Hollandser dan in Nederland. Ze zijn vernoemd naar Hollandse gewassen - zoals de school voor voortgezet onderwijs De Tulpenbolletjes in het Griekse Heraklion - of naar de hoofdpersonages van streekromans, zoals de basisschool Bartje in Nepal.
In het klaslokaal wordt elk vertoon van kosmopolitisme zorgvuldig vermeden. De nationale driekleur hangt er naast foto’s van Amsterdamse grachten en de bloemenpracht van de Keukenhof. "De Hollandse accenten worden zwaar aangezet. Tot de kerndoelen van het basisonderwijs aan toe," zegt docent Stefan Kops. Hij werkt in Oman.
Kops is één van de 176 docenten van Nederlandse scholen in het buitenland die zich elk jaar in Noordwijkerhout op de hoogte komen stellen van de laatste ontwikkelingen in het onderwijs. Ze worden in workshops bijgepraat over de nieuwste pedagogische inzichten, laten zich door de verzamelde uitgevers informeren over hun leermethoden, en wisselen ervaringen uit.
Hoezeer de omstandigheden waaronder zij werken ook verschillen, ze hebben één ding gemeen: hun zelfstandigheid. En dat klinkt aangenamer dan het is. Anders dan hun collega’s in het vaderland, staan ze er alleen voor. In voor- en tegenspoed.
Schuilen tegen de kritische betrokkenheid van ouders is onmogelijk. Sterker nog: die ouders fungeren vaak als de opdrachtgever en broodheer van de docent. "Als ik het in hun ogen niet goed doe, lig ik er in elk geval na een jaar uit, "zegt docent Jan de Groot. "Maar meestal eerder." Van zoveel zeggenschap kan de Nederlandse onderwijsconsument slechts dromen.
Het ouderlijk engagement wordt, aldus De Groot, gevoed door het hoge opleidingsniveau van de betrokkenen, en door schuldgevoelens over het feit dat zij hun kinderen door hun beroepskeuze tot een nomadenbestaan veroordelen.
"Kun je in Nederland bij een oudergesprek (over de vorderingen van hun kind, red.) meestal wel volstaan met een kwartier, in het buitenland kun je daar gevoeglijk anderhalf uur voor uittrekken."
En daarvoor is vaak ook alle reden. De Groot maakte tot dusverre deel uit van betrekkelijk kleine Nederlandse gemeenschappen in Mali, Senegal en Nepal.
"De problematiek van opgroeiende kinderen is vaak heftiger dan hier. Er is daar geen sociaal vangnet voorhanden. Als de kinderen geen aansluiting kunnen vinden bij de eigen groep, hebben ze een probleem."
De Stichting NOB (Nederlands Onderwijs in het Buitenland) is intermediair tussen Nederlandse scholen in het buitenland en de onderwijsinstanties in Nederland. Er zijn bijna 250 scholen bij aangesloten. De meeste daarvan verzorgen in deeltijd Nederlandse Taal en Cultuur aan de leerlingen.
Daarnaast subsidieert de NOB 32 scholen - hoofdzakelijk gelieerd aan Shell - die volledig basisonderwijs voor ongeveer 3500 leerlingen verzorgen.
Hoezeer ze in omvang en ambiance ook van elkaar mogen verschillen, allemaal pogen ze aan de Nederlandse norm te voldoen. Alle kinderen worden geacht na terugkeer in Nederland de schoolloopbaan zonder problemen te kunnen vervolgen. Dat vereist niet alleen een bepaald kennisniveau, maar ook het vermogen om mee te kunnen deinen met de waan van de dag.
In de hitte van Afrika vernemen de kinderen wat ‘cool’ is in Nederland, welke kleding in is, en welke woorden er onder hun leeftijdgenoten in zwang zijn.
In 90 procent van de gevallen lukt dit, schat Martin Uunk van de NOB. Problemen doen zich vooral voor in de sociale sfeer. "De werkelijkheid blijkt toch niet helemaal te sporen met de taferelen op de schoolplaten," zegt Uunk.
"De klassen zijn veel voller en kinderen gaan in Nederland vaak ruwer met elkaar om dan in de beschermde groep waaruit de kinderen afkomstig zijn. De buren van vroeger zijn weg, en de vriendjes van toen zijn bezet. Dat soort ervaringen komt als een schok. Nederlanders bereiden zich meestal grondiger voorop hun vertrek dan op hun terugkeer. Ze gaan er vaak ten onrechte van uit dat hier niets verandert."
Dutch Schools Abroad
(August 7, 2000, © de Volkskrant)
Dutch schools abroad are more Dutch than those in the Netherlands. They are named after Dutch plants - such as the secondary school De Tulpenbolletjes in Greek Heraklion - or after the protagonists of regional novels such as the primary school Bartje in Nepal.
In the classrooms, every display of cosmopolitanism is carefully avoided. The national tricolor hangs side by side with photographs of Amsterdam canals and the floral splendor of De Keukenhof. "There is a strong emphasis on typically Dutch aspects. Including the attainment targets of primary education," says teacher Stafan Kops. He works in Oman.
Kops is one of 176 teachers at Dutch schools abroad who annually come to Noordwijkerhout to be briefed on the latest educational developments. In workshops, they are updated on the latest educational ideas, have the assembled publishers inform them on their textbooks and exchange experiences.
However much the circumstances in which they work may differ, they have one thing in common: their independence. And that sounds more attractive than it is. Unlike their colleagues in their fatherland, they are on their own. For better and for worse.
It is impossible to hide from the critical involvement of parents. Indeed, these parents are often in the position of those who commission the teachers and pay their salaries. "If I do not perform well in their view, I will be out after a year no matter what," says teacher Jan de Groot. "But usually it is before that." Having such an important say is what people who receive education in the Netherlands can only dream about.
De Groot says parental involvement is the result of the typically high level of education of the people involved, and of the feeling of guilt about the fact that, due to their choice of occupation, they have destined their children to lead nomadic lives.
"Whereas in the Netherlands, fifteen minutes will usually be enough for a contact in a parents' evening (about their children’s progress, ed.), abroad you will do well to allow for an hour and a half for that."
And often with good reason. Until now, De Groot has been part of relatively small Dutch communities in Mali, Senegal and Nepal.
"The problems off adolescent children are often more acute than they are over here. There is no social safety-net in place there. If children are unable to connect with their peers, they are in trouble."
The Foundation NOB (Dutch Education Abroad) is an intermediary between Dutch schools abroad and educational authorities in the Netherlands. Nearly 250 schools are associated with it. Most of these offer part-time classes of Language and Culture to the students.
In addition, the NOB offers grants to 32 schools - mainly connected to Shell - offering full primary education to approximately 3,500 students.
However much they may differ in size and ambiance, they all try to meet Dutch standards. All children are expected to be able to pursue their school career without any problem after their return in the Netherlands. This not only requires a certain level of knowledge but also the ability to move along with the issues of the day.
In the African heat, the children learn what is Dutch for 'cool', what clothes are in fashion, and what words are popular among their age-peers.
In 90 per cent of cases, this is done successfully, according to an estimate by Martin Uunk of the NOB. Problems mainly arise socially. "Reality does not prove to be fully in line with the scenes depicted on the wall charts at school," says Uunk.
"Classrooms are much fuller, and children in the Netherlands often treat each other rougher than in the protected group the children come from. Old neighbors have left, old friends are occupied. Such experiences come as a shock. Dutch people usually prepare more thoroughly for their departure than for their return. They often wrongly assume that nothing changes here."
