Nederlands Engels is lastig te vertalen
(7 oktober 2004 © de Volkskrant, door Bert Lanting)
Alle Nederlanders spreken Engels en daar staan we om bekend in de wereld. Vooruit, op de uitspraak valt misschien wel eens wat af te dingen, maar als je slim bent kun je ook dat nog een beetje verbergen.
Zo gaat het verhaal dat premier Den Uyl ooit ontevreden was over de tekst van een toespraak die hij op het World Economic Forum in Davos zou houden over het ondernemingsklimaat in Nederland. Steeds weer kwam dat vrijwel onuitsprekelijke woord entrepreneur terug. Om dat probleem te omzeilen verving hij het overal in de tekst door het veel soepeler op de tong liggende undertaker. Nou ja, uiteindelijk is begraven ook ondernemen.
Zo bont maakte Neelie Smit Kroes, de kandidaat van Nederland voor de Europese Commissie het ook weer niet tijdens de hoorzitting in het europarlement over haar benoeming. Maar ze maakte wel zo'n onbeholpen indruk dat Britse journalisten achteraf informeerden of ze in het Nederlands ook zo moeilijk te begrijpen viel als in hett Engels.
Soms wel, maar alleen als de beoogde eurocommissaris om het zo maar eens te zeggen the butt of her tongue niet wilde laten zien, wat vaak heel verstandig is.
'Waarom heeft ze niet Nederlands gepraat'. Er was toch gewoon vertaling!', vroeg een diplomaat zich af. Zo'n hoorzitting is toch een soort sollicitatyiegesprek en dan moet je ervoor zorgen dat je goed uit de verf komt.'
Als het Kroes erom ging haar talenkennis te demonstreren, is dat in ieder geval niet gelukt. Van de International Herald Tribune kreeg ze een onvoldoende voor haar 'kreupele Engels'. Maar dan moet je die lui zélf eens horen als ze Frans spreken, laat staan Nederlands!
Dat is waarschijnlijk ook de oorzaak van het probleem. vergeleken bij veel andere volken - de Scandinaviërs uitgezonderd - spreken we onze talen inderdaad heel aardig. Maar daar blijft het dan ook bij.
Veel Nederlanders denken dat ze veel beter Engels spreken dan in werkelijkheid het geval is, luidt de klacht van tolken bij de Europese Unie. Zij staan voor de ondankbare taak dat koeterwaals weer in begrijpelijk Lets of Pools te vertalen of, soms nog moeilijker, weer in Nederlands.
Of er zijn geen tolken bij, wat ook pijnlijke situaties kan opleveren. Een Brusselse diplomaat vertelt hoe een bewindsman hooghartig vanuit Den Haag liet weten dat hij geen tolken nodig had voor een ontmoeting met zijn Franse collega. Hij sprak immers Frans. Maar toen de twee rond de tafel zaten bleek het middelbareschoolfrans van de minister zo geroest dat er nauwelijks een gesprek mogelijk was.
Journalisten uit andere landen klagen meteen bij de persdienst van de Commissie als 'hun' tolken zijn afgevallen, omdat er na de uitbreiding van de EU in de huidige perszaal onvoldoende tolkenhokjes zijn. Maar de Nederlanders stellen hun vragen meestal braaf in het Engels, zelfs als er vertaling vanuit het Nederlands is. Het lijkt een ingebakken neiging om het zoveel mogelijk mensen naar de zin te maken.
Vooral Fransen staan ervan versteld hoe gemakkelijk Nederlanders hun eigen taal opgeven als ze over de grens zijn. 'Waarom doen jullie dat toch? Zijn jullie dan niet bang dat je taal op een dag verdwijnt?, vraagt een Franse collega. Tsja, hoe zeg je dat ook alweer? Tant pis?
Dutch variety of English is hard to translate (October 7, 2004 © de Volkskrant, by Bert Lanting)
|English translation to follow]
